Wyniki kontroli „Działalności szpitali samorządowych przekształconych w spółki kapitałowe”

2015-04-01

Kontrola „Działalności szpitali samorządowych przekształconych w spółki kapitałowe” została przeprowadzona w Mazowieckim Centrum Neuropsychiatrii Sp. z o.o. przez NIK w lipcu 2014 r. Kontrolę przeprowadzono również w Ministerstwie Zdrowia, dziewięciu jednostkach samorządu terytorialnego będących organami właścicielskimi oraz dwudziestu szpitalach przekształconych w spółki kapitałowe. Przed przekształceniem w spółki szpitale te funkcjonowały jako samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Na podstawie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, jednostki te zostały wyposażone w osobowość prawną, samodzielność finansową, uprawnienia do sprzedaży świadczeń zdrowotnych dowolnym nabywcom, a także ustalania zasad wynagradzania personelu medycznego. Celem kontroli była ocena wpływu przekształcenia szpitali w spółki kapitałowe na liczbę i zakres wykonywanych świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (NFZ) oraz sytuację finansową tych szpitali w latach 2011–2014.

Ustalenia kontroli NIK wskazują, że zmiana formy organizacyjno-prawnej placówek i utworzenie spółek kapitałowych w miejsce samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej  nie spowodowała dotychczas istotnych zmian ani w sposobie zarządzania ani w zakresie, liczbie i dostępności świadczeń zdrowotnych  finansowanych ze środków publicznych. Nie poprawiła trwale sytuacji finansowej szpitali ani dostępu do usług medycznych dla pacjentów. Przekształcenie SPZOZ w spółki kapitałowe nie spowodowało też zmiany struktury przychodów placówek. Nadal ponad 90%  przychodów szpitali pochodziło z kontraktów z NFZ a jedynie około 5% stanowiły przychody z tytułu odpłatnej sprzedaży usług medycznych. Uzależnienie szpitali spółek od jednego źródła przychodów, czyli od kontraktów z Narodowym Funduszem Zdrowia skutkowało tym, że prawie żaden z kontrolowanych szpitali nie wypracował narzędzi pozwalających na bieżącą analizę lokalnego zapotrzebowania na usługi medyczne. W efekcie to nie rzeczywiste potrzeby mieszkańców, ale wartość kontraktu z NFZ wyznaczała zakres usług oferowanych przez szpitale. Jedynie w dwóch szpitalach, spośród dwudziestu kontrolowanych, przeprowadzono szersze badanie potrzeb zdrowotnych. Jednym z nich było Mazowieckie Centrum Neuropsychiatrii Sp. z o.o. W Spółce zrealizowano badania dotyczące dostępności świadczeń w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień oraz w rodzaju rehabilitacja lecznicza. Wykazały one, że Mazowieckie Centrum Neuropsychiatrii Sp. z o.o. posiada największą w skali województwa i kraju liczbę łóżek oraz miejsc dziennych w oddziałach psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży, a także udziela najwięcej porad ambulatoryjnych. Natomiast w zakresie neurorehabilitacji stacjonarnej dla dzieci i młodzieży Spółka konkuruje na rynku z Centrum Zdrowia Dziecka i Centrum Rehabilitacji STOCER.